newsinstyle.nl

Wie was Elsa Schiaparelli?

Een terugblik aan de vooravond van: 'Schiaparelli and Prada, Impossible Conversations' in het Metropolitan Museum of Art

01 mei 2012
door

Een jurk met een door Salvador Dali geschilderde kreeft, handschoenen met rode nagels en een schoen als hoedje. Elsa Schiaparelli maakte met haar surrealistische, beeldende kunst gerelateerde, visie op mode furore tussen 1930 en 1940. Doordat haar bedrijf sloot na de Tweede Wereldoorlog is zij veel minder bekend dan haar grote rivale Coco Chanel. Haar betekenis voor de mode is er echter niet minder om en daarom wijdt het Metropolitan Museum of Art in New York vanaf 10 mei een tentoonstelling aan Schiaparelli’s creatieve design en trekt een parallel met het eclectische werk van de eveneens kunst minnende Miuccia Prada. Om het geheugen even op te frissen: Elsa Schiaparelli in het kort.

Jonge jaren -Elsa Schiaparelli werd in 1890 geboren Rome in een welgestelde, aristocratische familie. Ze studeerde filosofie en schreef de sensueel getinte dichtbundel Arethsa die door critici werd geprezen, maar waar haar conservatieve vader niet erg blij mee was. In 1914  werd Schiaparelli daarom – na een niet geslaagd verblijf in een klooster – naar Londen gestuurd  om te werken als nanny in een weeshuis. Daar ontmoette ze Comte William de Wendt de Kerlor met wie ze trouwde en naar New York verhuisde. Het huwelijk was moeizaam en kortstondig en kwam ten einde na de geboorte van Schiaparelli’s dochter Gogo. Zonder geld en op zoek naar geluk verhuist Schiaparelli in 1922 naar Parijs.

Paul Poiret -Het verhaal doet dat Schiaparelli’s modecarrière begon op de dag dat ze de gevierde couturier Paul Poiret ontmoette toen ze na een van zijn shows een jas paste. Op Poiret’s vraag waarom ze het ontwerp niet kocht en zij antwoordde dat ze zich dat niet kon permitteren kreeg ze de fluwelen mantel cadeau. Er ontstond een vriendschap en Poiret, die geloofde in  haar creativiteit, stimuleerde Schiaparelli voor zichzelf te beginnen.

Trompe l’oeil & Place Vendôme -Schiaparelli wilde moderne vrouwen kleden met functionele stukken geïnspireerd op kleding zoals ze die uit Amerika kende.
‘Pour le sport’ schreef ze in 1927 op de deur van haar eerste winkel aan de Rue de la Paix. Een van haar eerste ontwerpen was een trompe l’oeil truitje met ingebreide strik rond de hals en werd gekocht door de Amerikaanse schrijfster Anita Loos, die een beroemdheid was dankzij haar boek Genlemen Prefer Blondes.
Het Amerikaanse warenhuis Strauss bestelde direct veertig exemplaren. In 1933 ontwerpt Schiaparelli – bekend als Schiap onder haar vrienden – haar eerste avondjurk en slaat hiermee de weg van de haute couture in. Ze opent in 1935 haar salon aan de Place Vendôme  en er breken gouden tijden aan - met klanten als Wallis Simpson, Joan Crawford en Greta Garbo - waarbij ze steevast werd geprezen om haar creativiteit en unieke stijl.

Surrealisme -Het surrealisme, de kunststroming uit de jaren dertig die gewone voorwerpen uit hun vertrouwde omgeving haalde en in een nieuwe ambiance plaatste, vormde een grote inspiratiebron voor Schiaparelli. Ze werkte dan ook graag nauw samen met bevriende, surrealitische kunstenaars.
Zo versierde Schiaparelli een witte avondjurk met een door Dali geschilderde kreeft, inspireerde Picasso haar krantenartikelen op stoffen te drukken en tekende Jean Cocteau poëtische ontwerpen voor borduurwerk zoals een bloemenvaas, bestaande uit twee gezichten, die het rugpand van een avondjas uit 1937 siert. Bekend waren ook haar gebruik van ritsen aan de buitenzijde van een kledingstuk en, voor die tijd, extravagante materialen als cellofaan of goudkleurig leer.
Knopen – omdat die altijd zo saai waren - kregen de vorm van bijtjes, krekels, circuspaardjes en suikerklontjes.
De artistieke samenwerkingen resulteerden in collectiethema’s als muziek, circus, vlinders en commedia dell’arte waarbij kunst en mode samensmolten tijdens spectaculaire modeshows.

Shocking pink -Daisy Fellowes, een steenrijke erfgename van Singer naaimachines en Parijse editor van de Amerikaanse Harper’s Bazaar, was een van Schiaparelli’s beste klanten. Haar ring van Cartier met een enorme roze diamant inspireerde Schiaparelli tot een volledig roze collectie en in 1937 tot haar parfum Shocking (met een fles in de vorm van een Mae West pop). Shocking pink werd hiermee een handelskenmerk.
Met name Amerika betekende voor Schiaparelli een goudmijn dankzij vele licentieovereenkomsten voor accessoires die onder haar naam werden geproduceerd.

Legacy -Tijdens de Tweede Wereldoorlog verbleef Schiaparelli in New York. In 1945 keerde ze terug naar Parijs, maar de magie van de decadente jaren dertig was verbroken. Christian Dior lanceerde zijn New Look en Schiaparelli’s naoorlogse ontwerpen sloten niet meer aan bij die tijd. Een faillissement is onafwendbaar en Schiaparelli sloot haar huis in 1954. Ze schreef een autobiografie en leefde tot haar dood in 1973 van haar parfums  in haar appartement in Parijs en huis in Tunesië.

De tentoonstelling -'Schiaparelli and Prada: Impossible Conversations' toont denkbeeldige conversaties – en hiermee overeenkomsten en contrasten - tussen de twee iconische Italiaanse ontwerpers en hun baanbrekende oeuvres. De ontwerpen van  Elsa Schiaparelli en Miuccia Prada zijn ingedeeld in verschillende thema’s als  Waist Up/Waist Down, met Schiaparelli’s decoratieve details boven de taille – in de jaren dertig restaurant dressing genoemd - en Prada’s below-the-waist focus. In het verlengde hiervan toont Neck Up/Knees Down Schiaparelli’s avantgardistische hoeden en Prada’s spectaculaire schoendesign. Ugly Chic onthult de voorliefde van beide ontwerpers voor het spel tussen good en bad taste en Hard Chic onderzoekt de invloed van uniforms en de mannengarderobe om vrouwelijkheid te ontkennen en juist te onderstrepen. De expositie sluit af met The Surreal Body en illustreert de eveneens gemeenschappelijke voorliefde voor contrasten tussen realiteit en illusie, het natuurlijke en het artificiële.  Bij de tentoonstelling verschijnt een ruim 300 pagina’s tellend boek met meer dan 200 oude en nieuwe foto’s.
'Schiaparelli and Prada: Impossible Conversations' is te zien t/m 19 augustus in Metropolitan Museum of Art in New York.www.metmuseum.org/impossibleconversations